Raadslid Zappeij beslist gewoon mee over de sporthal in zijn buurt: kan dat zomaar? Dit is wat juristen zeggen

Fractievoorzitter Jan Zappeij van de Berkellandse Burgerpartij (BBP) praat en stemt gewoon mee over het voorstel voor de sporthal Ruurlo, die mogelijk dicht bij zijn huis wordt gebouwd. Is er sprake van belangenverstrengeling? En mag dat dan zomaar? Juridisch advies en een second opinion geven de volgende antwoorden.

Wat is er aan de hand? In december diende een gelegenheidsmeerderheid van de gemeenteraad een eigen voorstel in om de nieuwe sporthal in Ruurlo niet bij zwembad De Meene te bouwen, zoals het college van B en W wil, maar in het centrum bij VV Ruurlo. De indiener van dit initiatiefvoorstel is fractievoorzitter Jan Zappeij van de Berkellandse Burgerpartij (BBP).

Hij werd kort daarop bij burgemeester Joost van Oostrum ontboden. Zappeij woont namelijk op een afstand van 100 tot 200 meter van zwembad De Meene in Ruurlo en liet zich in het verleden, toen hij nog geen raadslid was, kritisch uit over de locatie van de sporthal. „Met het indienen van dit initiatiefvoorstel vermengt dit raadslid particuliere belangen met het raadslidmaatschap”, concludeerde specialist gemeentelijk bestuursrecht Olaf Schuwer in december.

Maar Zappeij bestrijdt die belangenverstrengeling en vindt de argumentatie flinterdun. „Ik heb geen enkel persoonlijk belang bij het wel of niet bouwen van de sporthal bij De Meene. Ik merk er niets van en kijk er niet eens op uit. De huizen aan de overkant van de straat wel, die zouden planschade kunnen claimen, ik niet eens.”

Bovendien zou dit volgens Zappeij betekenen dat honderden andere raadsleden hun mond moeten houden bij allerlei andere kwesties. Ook vindt hij de timing bijzonder. „Ik praat al jaren zonder problemen mee in de gemeenteraad over de sporthal in Ruurlo en nu we iets anders gaan doen dan het college wil, word ik plotseling op het matje geroepen en zou ik niet meer mogen meestemmen. Daarmee zou de meerderheid van één zetel voor ons voorstel verdwenen zijn.”

Vindt hij de actie dan politiek gemotiveerd? „Ik vind het onzorgvuldig. Want het is juridisch gezien niet aan de burgemeester om te bepalen of ik wel of niet mag deelnemen aan de beraadslagingen. Een raadslid bepaalt zelf of hij vanwege mogelijke belangenverstrengeling meepraat en beslist. En ik leg me niet zomaar neer bij zo’n verdict. Ik laat me als volksvertegenwoordiger niet monddood maken!”

Zappeij krijgt daarin nu gelijk van advocatenkantoor Hekkelman, dat door burgemeester Joost van Oostrum was ingeschakeld voor een second opinion. Hekkelman stelt dat het inderdaad aan het gemeenteraadslid zelf is om te bepalen of hij wel of niet meedoet aan de beraadslagingen en stemming. De gemeenteraad of burgemeester kan hem daar wel op aanspreken, maar hem dat niet verbieden.

„Eventuele belangenverstrengeling kan alleen achteraf door de rechter getoetst worden, zo blijkt uit de second opinion”, aldus Van Oostrum. Een besluit van de gemeenteraad kan dan door de rechter vernietigd worden, als het in strijd is met de wet. Maar dat is het alleen als Zappeij het sporthalbesluit uit persoonlijk belang zou beïnvloeden. Het indienen van het initiatiefvoorstel betekent nog niet dat er sprake is van beïnvloeding. Het feit dat zijn stem het verschil maakt om een meerderheid te vormen, is volgens de jurisprudentie ook niet genoeg. Mocht iemand naar de rechtbank stappen om het raadsbesluit aan te vechten, is de uitkomst van die rechtszaak dus hoogst onzeker.

Wat was nu de aanleiding voor Van Oostrum om de kwestie aan te kaarten? „Wij houden altijd in de gaten of er sprake is van belangenverstrengeling. Jan Zappeij heeft inderdaad al eerder deelgenomen aan de beraadslagingen over de sporthal in Ruurlo. Maar nu hij zelf een initiatiefvoorstel heeft ingediend, kregen wij signalen van mensen die zich afvroegen: kan dat zomaar? En dan is het mijn plicht als voorzitter van de gemeenteraad om dat te onderzoeken”, zegt Van Oostrum.

Volgens de burgemeester heeft hij nooit de intentie gehad om Zappeij als gemeenteraadslid ’monddood’ te maken. „We hebben juridisch advies gevraagd en een gesprek met Zappeij gehad daarover. Vervolgens hebben wij een second opinion gevraagd en opnieuw een gesprek gehad.”

Van Oostrum ontkent dat er een politiek motief aan ten grondslag ligt. „Integendeel. De kwestie ligt politiek supergevoelig. Daar blijf ik als burgemeester bij weg. Het is niet aan mij om te beoordelen of er sprake is van belangenverstrengeling. De jurisprudentie geeft geen eensluidend antwoord. Dat kan alleen de rechter achteraf doen. En als burgemeester stap ik zeker niet naar de rechtbank om een raadsbesluit aan te vechten.”